BIK gromadząc dane na temat klientów otrzymuje od banków ogromne ilości danych. W praktyce jest jedna kilka prostych sposobów na czyszczenie danych w BIK w przypadku umowy kredytu. 

Jak działa BIK?

Biuro Informacji Kredytowej S.A.  (BIK) jest przedsiębiorstwem założonym przez
Związek Banków Polskich oraz banki komercyjne którego zadaniem jest przede
wszystkim integrowanie i udostępnianie danych dotyczących historii kredytowej
klientów.

W praktyce dane są przekazywane do BIK najczęściej w związku z wnioskami
składanymi przez klientów ubiegających się o kredyty hipoteczne. Negatywna
historia w BIK bardzo często prowadzi do wydania negatywnych decyzji
kredytowych.  W przypadku gdy opóźnienie klienta
przekroczyło 60 dni oraz upłynęło kolejne 30 dni od momentu przekazania przez
bank informacji o zamiarze przekazania danych do BIK, dane mogą być
przetwarzane bez zgody osoby, której dotyczą, aż do 30 lat. 

Podstawa przetwarzania danych osobowych przez banki

W praktyce czyszczenie BIK jest dużo prostsze niż się wydaje. Banki mogą przetwarzać dane osobowe klientów ściśle określonych sytuacjach. Na szczególną uwagę zasługuje art. 105 Ustawy prawo bankowe.  Powyższy przepis precyzuje, w których sytuacjach banki w szczególności mogą przetwarzać dane osobowe klientów bez ich zgody. Zgodnie z treścią omawianego przepisu banki są zobowiązane do udzielania informacji:

„innym bankom i instytucjom kredytowym w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z wykonywaniem czynności bankowych oraz nabywaniem i zbywaniem wierzytelności

Udzielanie kredytów jest jedną z najpopularniejszych czynności bankowych. Użyty w powyższym przepisie, zwrot „za zastrzeżeniem” oznacza, że zgoda klienta nie jest wymagana (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie II SA/Wa 1305/19). Sam fakt przekazywania danych przez banki do BIK nie oznacza jednak, że instytucje finansowe mogą podawać „dowolne dane”. Informacje przekazywane przez banki powinny być zgodne z rzeczywistością oraz być aktualizowane. Dlaczego jednak bardzo często niezbędne jest czyszczenie BIK? W praktyce w związku z przetwarzaniem danych dochodzi do następujących nadużyć:

– brak aktualizacji danych o spłacie kredytu lub innego zobowiązania

– zamieszczenie błędnych informacje o zaciągnięciu kredytu

– zamieszczenie błędnych informacji o zaległościach w spłacie kredytu lub innego zobowiązania

– umieszczenie błędnych informacji o braku spłaty kredytu lub innego zobowiązania

Zgodnie z informacjami zawartymi na stronie BIK bank powinien usunąć nasze dane osobowe z BIK w następujących sytuacjach:

„- Odwołanie przez osobę, której dane dotyczą (Klienta lub byłego Klienta banku) zgody na przetwarzanie danych po wygaśnięciu zobowiązania kredytowego (art. 105a ust.2 Ustawy Prawo bankowe) lub upływ terminu, na jaki została udzielona zgoda.

– Upływ 5-letniego terminu przetwarzania danych Klienta bez jego zgody po wygaśnięciu zobowiązania.

– Dane są błędne bądź omyłkowo wprowadzone do systemu BIK. ”[1]

 

Pierwszy i ostatni z przypadków będą najczęstszą podstawą czyszczenia BIK.


[1] https://www.bik.pl/poradnik-bik/kiedy-mozna-prosic-o-usuniecie-danych-z-bik

Czyszczenie BIK – procedura

Najprostszym sposobem na czyszczenia BIK jest złożenie wniosku do banku o sprostowanie albo aktualizację danych przekazywanych w związku z umową kredytu. Należy przy tym pamiętać, że przepisy o ochronie danych osobowych (w szczególności RODO) umożliwiają odwołanie zgody na przetwarzanie naszych danych przez klienta. Jeżeli jednak bank przetwarza nasze dane w oparciu o „ustawę”, to nie jest niezbędne wyrażenie zgody przez klienta.

Bank w przypadku zasadności wniosku powinien dokonać odpowiedniej aktualizacji w BIK, który co do zasady dokonuje zmian na wniosek podmiotów udostępniających mu informacje. Często jednak zdarza się, że instytucje finansowe z różnych powodów odmawiają dokonania zmian w BIK. W takich przypadkach w praktyce dopuszczalne jest złożenie odwołania do samego BIK, który może dokonać zmiany danych klienta, jeżeli wniosek zostanie poparty odpowiednimi dokumentami.

Mogłoby się wydawać, że negatywne rozpatrzenie takiego odwołania zamyka drogę do dokonania odpowiednich zmian. W odpowiedzi na brak reakcji banku klient może jednak zainicjować postępowanie sądowe. Dopuszczalne jest w szczególności złożenie pozwu w postępowaniu cywilnym. W ramach takiej konstrukcji będzie można dochodzić nakazania bankowi dokonania odpowiednich zmian oraz ewentualnie dochodzić zadośćuczynienie lub odszkodowania (w przypadku wykazania szkody).[1]

Czyszczenie BIK może być również dokonane w ramach procedury sądowo-administracyjnej. W takim przypadku w zależności od stanu faktycznego sprawy odpowiednim krokiem może być złożenie skargi do WSA. W takiej sprawie musiałoby jednak dojść do przetwarzania danych osobowych bez podstawy prawnej. Pomocne może być również wcześniejsze skierowanie skargi do Prezesa Urzędu Danych Osobowych.[2]


[1]  Takie roszczenie np. częściowo uwzględniono ws. o sygn. I C 246/19 – Wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu LEX nr 2758388, czy też w wyroku SN z 11 lutego 2015 r. ws. o sygn. I CSK 868/14 http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/i%20csk%20868-14-1.pdf

[2] PUODO przykładowo złożył skargę kasacyjną do NSA dot. odmowy aktualizacji danych osobowych przez bank w stanie faktycznym sprawy: https://bs.net.pl/skarga-kasacyjna-od-wyroku-wsa-ws-przetwarzania-danych-osobowych-klienta-banku/

Podsumowanie

Klienci banków w przypadku przekazania ich danych do BIK bez podstawy prawnej lub w błędnej formie mają zatem wiele środków do ochrony swoich praw. Banki bardzo często bezpodstawnie odmawiają jednak zmiany danych. W takiej sytuacji „czyszczenie BIK” musi nastąpić wskutek działań samego klienta.

Jeżeli masz problem z czyszczeniem BIK zapraszam do przeslania dokumentów do bezpłatnej wstępnej analizy prawnej na adres: kontakt@prawnieofinansach.pl.  


0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.